บทที่ 2: หลักการสหกรณ์ 7 ข้อ
มารู้จัก "7 หลักการมหัศจรรย์" ของสหกรณ์กัน!
หลังจากที่เรารู้แล้วว่าสหกรณ์คืออะไร คราวนี้เรามาดูกันว่าสหกรณ์ที่ดีต้องมี "หลักการ" อะไรบ้าง ถึงจะทำให้ทุกคนมีความสุขและสหกรณ์ของเราเข้มแข็ง!
หลักการที่ 1: เป็นสมาชิกด้วยความสมัครใจและเปิดกว้าง
ใครๆ ก็สามารถเข้ามาเป็นสมาชิกสหกรณ์ได้ ถ้าเต็มใจและพร้อมทำตามกฎของสหกรณ์ โดยไม่มีการบังคับหรือกีดกันเลยนะ!
ตัวอย่าง: น้องปันผลอยากออมเงินและซื้อของในร้านค้าสหกรณ์โรงเรียน น้องปันผลก็ไปสมัครเป็นสมาชิกด้วยตัวเองเลย ไม่มีใครบังคับ
คำถามชวนคิด: "ทุกคนในโรงเรียน *ต้อง* เป็นสมาชิกสหกรณ์โรงเรียน ใช่หรือไม่?"
หลักการที่ 2: ควบคุมโดยสมาชิกตามหลักประชาธิปไตย
สมาชิกทุกคนมีสิทธิออกเสียงเท่ากัน (1 คน 1 เสียง) ในการตัดสินใจเรื่องสำคัญๆ ของสหกรณ์ หรือเลือกตั้งตัวแทนเข้าไปบริหารงาน
ตัวอย่าง: สหกรณ์โรงเรียนจะเลือกประธานนักเรียนที่เป็นกรรมการ พี่ออมตังค์และเพื่อนๆ สมาชิกทุกคนก็ไปลงคะแนนเสียงเลือกคนที่ตัวเองชอบ
ลองโหวตดูสิ: ถ้าสหกรณ์โรงเรียนจะจัดกิจกรรม สมาชิกอยากให้จัดอะไรดี?
หลักการที่ 3: การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจของสมาชิก
สมาชิกจะร่วมกันลงหุ้น (เหมือนเก็บเงินกองกลาง) เพื่อให้สหกรณ์มีเงินทุนไปดำเนินงาน และถ้ามีกำไร ก็จะนำมาแบ่งปันกันอย่างยุติธรรม หรือนำไปพัฒนาสหกรณ์ต่อไป
ตัวอย่าง: น้องๆ ซื้อหุ้นสหกรณ์โรงเรียนคนละ 10 บาท พอสิ้นปีร้านค้าสหกรณ์มีกำไร ก็อาจจะได้รับเงินปันผลคืนตามส่วน
มาช่วยกันลงหุ้นให้สหกรณ์เข้มแข็งกันเถอะ! (คลิกที่เหรียญ 3 ครั้ง)
เงินทุนสหกรณ์: 0 บาท
หลักการที่ 4: การปกครองตนเองและความเป็นอิสระ
สหกรณ์เป็นองค์กรที่สมาชิกดูแลกันเอง เป็นอิสระ ไม่ถูกใครสั่งหรือควบคุมจากภายนอก ถ้าจะร่วมมือกับใคร ก็ต้องอยู่บนพื้นฐานที่สหกรณ์ยังตัดสินใจเองได้
ตัวอย่าง: คณะกรรมการสหกรณ์โรงเรียน (ที่มาจากนักเรียน) ประชุมกันเองว่าจะสั่งสมุดแบบไหนมาขาย โดยไม่ต้องให้ร้านค้าข้างนอกมาตัดสินใจแทน
ใครเอ่ยมีอำนาจตัดสินใจในสหกรณ์มากที่สุด?
หลักการที่ 5: การศึกษา ฝึกอบรม และสารสนเทศ
สหกรณ์จะให้ความรู้และฝึกอบรมแก่สมาชิก กรรมการ และเจ้าหน้าที่ เพื่อให้ทุกคนเข้าใจและมีส่วนร่วมพัฒนาสหกรณ์ได้เต็มที่ และยังเผยแพร่ความรู้เรื่องสหกรณ์ให้คนทั่วไปเข้าใจด้วย
ตัวอย่าง: คุณครูสอนเรื่องสหกรณ์ในห้องเรียน (เหมือนที่น้องๆ กำลังเรียนอยู่นี่ไง!) หรือมีการจัดอบรมให้น้องๆ ที่เป็นกรรมการร้านค้าสหกรณ์
กิจกรรมใดต่อไปนี้คือ "การให้การศึกษา" ของสหกรณ์?
หลักการที่ 6: การร่วมมือระหว่างสหกรณ์
สหกรณ์ต่างๆ จะช่วยเหลือและทำงานร่วมกัน ตั้งแต่ระดับท้องถิ่น ไปจนถึงระดับประเทศและนานาชาติ เพื่อให้สมาชิกได้รับประโยชน์สูงสุด และทำให้ขบวนการสหกรณ์เข้มแข็ง
ตัวอย่าง: สหกรณ์ร้านค้าโรงเรียนของเรา อาจจะไปซื้อสินค้าบางอย่างมาจาก "ชุมนุมสหกรณ์ร้านค้าแห่งประเทศไทย" (ที่เป็นสหกรณ์ขนาดใหญ่กว่า) เพื่อให้ได้ราคาที่ถูกลง
ลองคิดดูสิว่าสหกรณ์ไหนจะช่วยสหกรณ์ไหนได้บ้าง? (ลากเส้นเชื่อมโยง)
หลักการที่ 7: ความเอื้ออาทรต่อชุมชน
สหกรณ์จะทำงานเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนที่สหกรณ์ตั้งอยู่ โดยผ่านนโยบายที่สมาชิกเห็นชอบ เช่น ช่วยดูแลสิ่งแวดล้อม สนับสนุนกิจกรรมดีๆ ในชุมชน
ตัวอย่าง: สหกรณ์โรงเรียนนำผลกำไรส่วนหนึ่งไปซื้อหนังสือเข้าห้องสมุด หรือบริจาคให้โครงการอาหารกลางวันของโรงเรียน
ถ้าสหกรณ์โรงเรียนมีกำไร น้องๆ อยากให้เอาไปทำอะไรเพื่อส่วนรวมดีนะ? (เลือก 1 อย่าง)
สรุปหลักการสหกรณ์ 7 ข้อ และมาทดสอบกัน!
ยอดเยี่ยมไปเลย! น้องๆ ได้เรียนรู้หลักการสหกรณ์ทั้ง 7 ข้อแล้ว หลักการเหล่านี้ช่วยให้สหกรณ์ดำเนินงานได้อย่างราบรื่น เป็นธรรม และเป็นประโยชน์ต่อสมาชิกและชุมชนอย่างแท้จริง
1. หลักการ "1 คน 1 เสียง" เกี่ยวข้องกับหลักการสหกรณ์ข้อใดมากที่สุด?
2. การที่สหกรณ์โรงเรียนนำกำไรไปซื้อหนังสือให้ห้องสมุด ตรงกับหลักการข้อใด?
3. ถ้าเราอยากเข้าเป็นสมาชิกสหกรณ์ แต่มีคนมาบังคับให้เราสมัคร ถือว่าตรงตามหลักการสหกรณ์หรือไม่?
4. สหกรณ์ตัดสินใจเรื่องต่างๆ โดยใครเป็นหลัก เพื่อให้เป็นอิสระและปกครองตนเอง?
5. การที่สหกรณ์โรงเรียนสอนน้องๆ ให้รู้จักการทำบัญชีร้านค้า ถือเป็นการทำตามหลักการข้อใด?